15 yıl 3600 Gün Çalışanlar İstifa Halinde Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?

A- Yaş Hariç Emeklilik Süresini Tamamlayıp İstifa  Halinde Kıdem Tazminatı Alma Şartları Nelerdir?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesi yollamasıyla, halen yürürlükte olan 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasının dördüncü bendinde, işçinin bağlı bulunduğu kurum veya sandıktan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı yahut toptan ödeme almak amacıyla ayrılması halinde, kıdem tazminatına hak kazanılabileceği hükme bağlanmıştır.

Yasa ile Pirim ödeme gün sayısı ile Sigortalılık süresini tamamlayan sigortalıya, kendi isteği ile işten ayrılması halinde , yaşını doldurmasını beklemeden   kıdem tazminatı alma hakkı tanınmıştır. Yani kıdem tazminatının alınması için mutlaka emekli aylığının bağlanması gerekmemektedir.

Dolayısıyla yaşlılık aylığı hak kazanmamakla birlikte , yaşlılık aylığı için yeterli sigortalılık süresi olan;

08.09.1999 öncesi işe girenler için 3.600 prim günü ve 15 yıl sigortalılık süresi,

08.09.1999 ve 30.04.2008 arası işe girenler için 4.500 prim günü ve 25 yıl sigortalılık süresi, 

30.04.2008  sonrası işe girenler için 5.400 Prim günü 25 yıl sigortalılık süresi

şartını sağlayanlar iş sözleşmesini fesh ederek kıdem tazminatı almaya hak kazanırlar. İlgili sürelerin aynı işyerinde tamamlanması gerekmiyor. Bu süreler farklı işyerlerinde tamamlanabilir.

Burada belirtmek istediğimiz diğer bir durum ise hak edilen kıdem tazminatının son ayrılan işyerindeki çalışma sürelerine esas teşkil eden değer üzerinden hesaplanmaktadır. Ancak bu şekilde işten ayrılan ve kıdem tazminatını hak eden çalışanların yine bu şartlara istinaden ihbar tazminatını almaları gibi bir durum söz konusu değildir.

Örneğin;

Ayşe hanım’ın İlk işe giriş tarihi 05.03.1990 ve belirli aralıklarla sigortalı olarak farklı işyerlerinden çalışma bildirimleri ile Toplamda da 3.700 gün sigorta bildirimi olduğunu  varsayalım. 13.01.2017 tarihi itibarı ile yaklaşık 4 yıldır ise A şirketinden sigortalı bildirimi olduğu yönünde bir hesaplama yaparsak;

Ayşe hanım ilk işe giriş tarihi olarak 05.03.1990 ve  Kanunun aradığı 15 yıl 3600 gün prim ödeme gün sayısını fazlası ile doldurmuş olacaktır. Burada önemle hatırlatmak isteriz ki Ayşe hanım 15 yılın kıdem tazminatını değil, Kanunun aradığı şartları doldurduğu A şirketindeki 4 yıllık çalışması karşılığındaki  kıdem tazminatını hak etmektedir.

B- Bu Haktan Yararlanmak İçin Ne Yapmak Gerekir?

1- Bu haktan yararlanmak için işçinin Sosyal Güvenlik Müdürlüğüne; Emekli olmaya hak kazandığını veya 1475 sayılı iş kanunun 14. Maddesinin birinci fıkrasının beş numaralı bendi gereği  yaş şartı hariç diğer şartların tamamladığına dair bir yazı alması gerekir.

2- Bulunduğu yer Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan ilgili yazı cevabını alan işçinin bu yazıyı da ekleyerek işyerine vereceği bir istifa dilekçesi ile Kıdem Tazminatı ödemesini de talep etmesi gerekir. Çalışanlar; yaş şartı hariç diğer emeklilik şartlarını sağlamaları sebebi ile istifa edip Kıdem tazminatı ödenmesinin işyerinden talep edildiğinin ispatı ile ilgili sıkıntı yaşadıkları için işyerine verilecek dilekçenin noterden ihtarname olarak gönderilmesi ispat açısından önemlidir.

3- İşyeri tarafından Kıdem Tazminatı ödemesi yapılmaz ise iş mahkemesi’nde tazminat talepli dava açılmalıdır!

C- Yaş Hariç Emeklilik Süresini Dolduran İşçinin  İşyerinden Ayrılması İçin İhbar Süresi Var Mı?

SGK’dan yaştan emeklilik için gerekli sigortalılık süresi ve prim günü koşullarını sağlayıp, sadece yaş şartının dolmasını bekleyen işçilerin bu durumlarını SGK’dan belgeleyip, işverene usulünce ibraz ederek bu haklarını kullanmaları yeterlidir.

Bu fesih yönteminde işçi açısından bir ihbar öneli yükümlülüğü bulunmamaktadır. İhbar süresi tanıma zorunluluğunun bulunmaması da, çalışan açısından önemli bir avantajdır.

D- Yaş Hariç Emeklilik Süresinin Doldurulduğu Gerekçesi İstifa Tarihinden Sonra Bildirilebilir Mi?

SGK’dan emeklilik için yaş hariç asgari sigortalılık süresini doldurduğuna ilişkin gerekli yazıyı almaksızın ve böyle bir gerekçe kullanmaksızın sözleşmeyi fesheden çalışan; dava sırasında “fesih tarihi itibariyle bu şartlara haiz olduğunu ispatlamak şartıyla” Kıdem Tazminatına hak kazanabilir. Güncel içtihatlarına göre Yüksek Mahkeme de menfaat teorisine öncelik tanıyarak yukarıda belirttiğimiz şartlar dahilinde kıdem tazminatına hak kazanmış olduğuna karar vermiş bulunuyor.Yüksek Mahkeme işçinin bu yönde iradesini fesih esnasında açıklamamış olması ve SGK’dan aldığı belgeyi fesihten daha sonra ibraz etmiş olmasının kıdem tazminatına hak kazanma durumunu ortadan kaldırmadığını, bu durumun ancak muaccel olma ve temerrüt olgusunu etkileyeceğini vurguluyor.

E- Yaş hariç Emeklilik Süresini Tamamlayarak Kıdem Tazminat Alıp Ayrılan  İşçi Daha Sonra Yeniden Çalışabilir Mi?

İşçinin emeklilik hakkını yaş hariç tamamlayarak tazminatlı olarak ayrılmasından sonra, üç gün sonra bile başka işyerinde çalışmaya başlaması halinin “Emeklilik yaşının beklenmesi değil de başka bir işyerinde çalışmak üzere işyerinden ayrıldığına” karine olmayacağı da Yüksek Mahkemenin konuyla ilgili olarak  2013 yılında verdiği birkaç kararıyla da diğer bir görüşünü oluşturuyor.

Yüksek Mahkeme kıdem tazminatının emeklilik sebebiyle yapılan fesihlerde, işçiye ödenmesi gerektiğinin yasal bir hak olarak işçiye verildiği, yasada işyerinden bu şekilde ayrılan işçinin başka yerde çalışmama koşulu öngörülmediğinden, yasal hakkın kullanılmasının hakkın suiistimal edilmesi olarak değerlendirilemeyeceğinin de altını çiziyor.

F- Ya Hariç Emeklilik Süresini Tamamlayıp Ayrılan işçinin SGK işten Çıkış Kodu  Ne seçilmelidir?

SGK işten çıkış bildirgesinde “14- Emeklilik İçin Yaş Dışında Diğer şartların tamamlanması”  seçilmelidir

Dilekçeler için aşağıdaki linklere tıklayın.

 

Nihal DÜZGÖREN

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

KGK Bağımsız Denetçisi

 

 

Kaynak: http://www.nihalduzgoren.com

(Bu makalenin tamamı hiç bir web sitesinde yayınlanamaz. Ancak makalenin bir kısmı; devamı için aktif link verilmek sureti ile yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır. )

EKLER:

 

Kıdem Tazminatı Talebine ilişkin SGK’ya verilecek dilekçe örneği

Yerine Vereceğiniz İstifa Dilekcesi örneği