Haczedilip İcrada Satılan Varlıkların Muhasebeleştirilmesi

İşletmeler çeşitli nedenlerle borçlarını vadesinde ödeyemeyip icra takibine maruz kalabilmektedirler. Alacaklıların işletmenin varlıklarını icra yoluyla sattırmak suretiyle alacaklarını tahsil etmeleri halinde  muhasebe işlemlerinin nasıl olacağı konusu önem arz etmektedir.

Haczedilen mallar üzerindeki tasarruf yetkisi ilgili icra dairesine ait olduğu için işletmeye ait malların haczedilmesi nedeniyle işletme tarafından fatura kesilmesi veya söz konusu mallar için KDV hesaplanması gerekmemektedir. Malların işletmeden çıkışı “haciz tutanağı” ile belgelendirilir.

Gerek bir işletmeye ait mallar, gerekse işletmeye ait olmayan malların icra dairesince cebri icra yoluyla satılması halinde, satış bedeli üzerinden ayrıca KDV hesaplanması gerekmektedir. Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/3. maddesinin (d) bendinde “müzayede mahallerinde yapılan satışların katma değer vergisine tabi olduğu”, anılan Kanun’un 23/d maddesinde ise, “müzayede salonlarında yapılan satışlarda kesin satış bedeli’nin KDV’nin matrahını teşkil ettiği” hükme bağlanmıştır. Ancak, satış nedeniyle hesaplanacak KDV’nin mükellefi söz konusu satış işlemini yapan icra dairesidir.

3065 sayılı kanunun 48 no’lu genel tebliği D bendinde; “İcra yoluyla yapılan satışlarda verginin mükellefisatışı gerçekleştiren icra daireleridir. İcra dairelerince müzayede mahallinde yapılan satışlar nedeniyle hesaplanan katma değer vergisi, en geç ilgili mevzuatı uyarınca bedelin tahsil edildiği günün mesai saati bitimine kadar vergi dairesine beyan edilip aynı süre içinde ödenecektir. Satışa ait katma değer vergisinin bu süre içinde beyan edilerek ödenmemesi halinde teslim gerçekleştirilmeyecektir.

Bu işlem sırasında her bir satışa ait bilgileri içeren 5 No’lu Katma Değer Vergisi Beyannamesi kullanılacaktır. Bu beyanname, satışı gerçekleştiren icra dairesi yetkilisi tarafından imza, tarih ve mühür kullanılmak suretiyle onaylanacaktır. Her bir satışa ait katma değer vergisinin tahakkukuna esas olmak üzere düzenlenen bu belgenin bir örneği ile vergi dairesi makbuzu, mükellef tarafından Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz hükümleri çerçevesinde saklanacaktır.” denilmektedir.

Bu nedenle varlıkları icra ile satılan mükelleflerin icra satışı için fatura düzenlemelerine ve ayrıca KDV hesaplamalarına gerek bulunmamaktadır. İlgili varlığı icra dairesinden aldıkları belgede yazan tutar üzerinden hesaplarından çıkarmaları gerekmektedir.

Ayrıca; cebri icra, izalei şüyu, ipoteğin paraya çevrilmesi, tasfiye gibi nedenlerle yapılan açık artırma, pazarlık veya diğer şekillerde yapılan satışlar sonucu müzayede mahallerinden mal satın alan işletmeler icra dairesine ödedikleri KDV’yi defterlerine kaydetmek şartıyla indirim konusu yapabilirler.

Örnek 1: Birikmiş Amortismanı 10.000 TL, Kayıtlı değeri 50.000 TL olan aracınız,  icra dairesince 45.000 TL ye satılmış ve satıcılara olan 30.000 TL borcunuz mahsup edildi ise aşağıdaki şekilde kayıt edilir.

——————-/—————————

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR             10.000 TL

320 SATICILAR HESABI                                  30.000 TL

136 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR                 15.000 TL

01 İcra Dairesi Alacaklar

…………………………..254 TAŞITLAR HESABI                               50.000 TL

………………………….679 DİĞ.OL.DI.GEL.VE KARLAR                   5.000 TL

İCRA DAİRESİNCE YAPILAN SATIŞ KAYDI

———————/————————–

Örnek 2: Örnek 1 deki aracın 35.000 TL ye satıldığını düşünürsek aşağıdaki şekilde kayıt edilir.

——————-/—————————

257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR              10.000 TL

320 SATICILAR HESABI                                   30.000 TL

136 DİĞER TİCARİ ALACAKLAR                      5.000 TL

01 İcra Dairesi Alacaklar

………………………………..689 DİĞ.OL.DI.GİD. VE ZARARLAR            5.000 TL

…………………………………254 TAŞITLAR HESABI                                  50.000 TL

İCRA DAİRESİNCE YAPILAN SATIŞ KAYDI

_______________/____________________

Örnek 3: Maliyet bedeli  10.000 TL olan Ticari mallar 8.000 TL  borca karşılık İcra dairesi tarafından haczedilmiş ve haczedilip yediemin’e bırakılmış, haciz tarihinden 1 hafta sonra 9.000 TL ye icra dairesince satışı yapılmıştır.

—————————/————————————

157 DİĞER STOKLAR                             10.000,00 TL

-Hacizli Stoklar

…………………………………………………153 TİCARİ MALLAR                     10.000,00 TL

HACZEDİLEN STOKLAR

—————————-/————————————–

320 SATICILAR                                                      8.000,00 TL

136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR                  1.000,00 TL

-İcra Dairesinden Alacaklar

…………………………….689 DİĞ.OL.DIŞ.GİD. VE ZARARLAR              1.000,00 TL

…………………………….157 DİĞER STOKLAR                                           10.000,00 TL

İCRA DAİRESİNCE SATIŞ KAYDI

—————————/————————————

Örnek 4: Örnek 3 de ki Ticari malların 11.000 TL ye satıldığını düşünürsek

—————————-/————————————–

320 SATICILAR                                                        8.000,00 TL

136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR                   3.000,00 TL

-İcra Dairesinden Alacaklar

…………………………….157 DİĞER STOKLAR                                        10.000,00 TL

…………………………….679 DİĞ.OL.DIŞ.GEL. VE  KARLAR                1.000,00 TL

İCRA DAİRESİNCE SATIŞ KAYDI

—————————/————————————

 

Nihal DÜZGÖREN

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

KGK Bağımsız Denetçisi

 

 

Kaynak: http://www.nihalduzgoren.com

(Bu makalenin tamamı hiç bir web sitesinde yayınlanamaz. Ancak makalenin bir kısmı; devamı için aktif link verilmek sureti ile yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır. )